22 april 1945

Een brief van Stien aan Sef op 22 April 1945.

Vlodrop 22 April 45

Beste Sef
Eindelijk Maandag je brief ontvangen. Wij waren natuurlijk blij dat we eens wat hoorden. We hebben anders nog geen enkele brief van jou gehad.
Vooreerst hartelijk gefeliciteerd met je naamfeest en verjaardag. ’t Is wel wat laat maar ’t kon niet anders. Nu zal ik je maar eens wat gaan vertellen, wat we dat half jaar meegemaakt hebben, dat zijn we zoo gauw nog niet vergeten. Ik zal maar met ’t eerste beginnen. Op 1september zoo tegen negen uur hoorden we vliegers komen. Overal boven ’t dorp tot Roermond  toe vlogen ze boven de huizen. Wij natuurlijk de silo in. Wij hoorden niets als mitrailleurs. In Roermond  hebben ze toen een munitietrein in brand geschoten. Dat gaven geweldige ontploffingen. 3 September kregen we de eerste inkwartiering. Een grote pantser heeft toen op de schuur gestaan.
Hij reed al direct een stuk uit de muur. Wij hadden al uitgeteld en dachten dat ze zowat Donderdag bevrijd konden zijn. Maar dat is ons opgekomen. Die dag is Thei ook thuis gekomen.
‘s Maandags kregen we er nog 20 veldgendarmen er bij 1 luitenant en 1 oppasser er bij. Die leefden er goed van. Ze sliepen op de schuur,          alleen de luit moest een bed hebben. ‘
’s Woensdags vertrok alles, maar ’t duurde niet lang. Dezelfde dag kregen we nog 20 van ’t Roode kruis. Donderdags kregen we er met 8 paarden. Die vertrokken Vrijdags weer. Dus je ziet wel, we hebben toen heel wat thuis gehad.
Maar toen begon voor ons ’t ergste. De jongens moesten gaan werken.
Jan moest naar ’t klooster mee snaps inladen. De S.A    kwam naar ’t dorp en Dinsdag moesten alle mannen van 16 tot 65 jaar pantsergraven gaan maken. Vader kreeg een briefje van de dokter en Thei is toen weer ondergedoken.
Harrie en Jan gingen maar eens af en toe werken. Maar ’s Zondags moest alles aantreden. De eerste Zondag stonden ze na de hoogmis aan de kerk. Toen hebben ze Vader ook mee naar het Raadhuis genomen en ze zeiden dat hij mee moest gaan graven want lichte arbeid kon hij gemakkelijk. Toen is hij gauw naar huis gekomen en ging maar naar bed. Dat deed hij toen zoo-wat elke Zondag tot ,t weer wat gedaan was. Een paar weken is toen elke middag een komen eten de lelijkste die er bij was. Zoo hebben we voortgesold  tot October. Toen kwamen de groene. Die joegen al ’t vee bijeen. De runderen van ons haalden ze uit de wei en ook de koeien, maar die liepen direct de stal in toen ze op de plaats kwamen. Die runden en 2 koeien namen ze toen mee.
Maar de koeien liepen hun weg en kwamen weer op huis aan. Een rund hebben we later nog terug gevonden in ’t veld. ’t Was toch een treurig gezicht als je alles zag. Bij op ’t Veld hebben ze de hele fabriek leeggehaald, de hele tijd moest vee geleverd worden, de aardappels moesten op de markt bijeengebracht worden, ze moesten alles hebben. De fietsen hebben we altijd moeten verstoppen. Toen begonnen de razzia’s onder de jongens. Op straat zag je haast geen jongen meer. In November kwam ’t dorp vol geëvacueerden. We hebben er 17 thuis gehad, uit Stevensweert en Susteren. ’t Waren heel goede mensen. Ze woonden apart voor in de kamer, maar ze waren toch bijna de hele tijd bij ons. 2 Jongens van Susteren waren bij ons in de kost, die waren bij Croonenberg, maar hadden bij ons ’t vee staan. Zoo ging ’t weer tot Kerstmis toen was de praat dat wij moesten evacueren naar Groningen. Toen is er in alle kerken een noveen gehouden om dat te voorkomen. ( Met kerstmis zaten we met soldaten  en al met een honderd man op Schurenhof) Zoo hebben we altijd in angst geleefd tot 25 januari. Eerst begon ’t 20 Januari  al. Af en toe kwamen al eens granaten in ’t dorp.
22 Jan. Maandag avond vielen enkele bommen in ’t dorp. Een viel recht op het huis van W. v/d Beek(naast ’t kerkhof) waarbij zijn vrouw werd gedood. “t Huis was een puin. Harie heeft twee dagen mee ’t lijk moeten zoeken. Een klein beetje hebben ze van haar gevonden. Dinsdags gebeurde dat ongeluk met Hari Joosten. Woensdags hebben ze bij ons de plaats vol met mijnen gelegd.. Dezelfden nacht reed zich er nog een kar op. Twee soldaten werden zwaar gewond. De stukken van de kar lagen over de hele plaats. We sliepen die tijd allemaal in de schaapstal, daar hadden we wat gemakt dat wat veilig was voor granaten. Daar kwam ’s Morgens ’t treurig nieuws Vlodrop moest Vrijdag morgen om 8 uur evacueren naar Groningen. In Brugge ( D ) moesten we in de trein stappen. Van  Herkenbos kwam al heel wat volk af  dat naar Posterholt ging, want de Tommie lag voor Posterholt. Nu wat gedaan, toen Vader Moeder en Annie zouden naar Posterholt gaan dan verstaken wij ons. Donderdags om een uur of twee gingen ze weg. Je kunt wel begrijpen. Dat was wat. ’s Middags hebben we nog van alles wat weg gestopt en Vrijdags vroeg gingen we al in ’t veld naar een bunker in ’t veld. Sommige geëvacueerden waren ook naar Posterholt gegaan. 4 waren er nog thuis en 1 kind, Thei en Hari  verstopten zich thuis. Die hadden zich in de schuur een plaats gemaakt waar ze ook altijd gingen zitten als razzia was. Maar gelukkig dat Vader Moeder en Annie weg waren gegaan, want toen de groene de mensen er uit aan ’t zetten waren kwamen de vliegers, die wierpen verschillende bommen en beschoten ’t hele dorp, waarbij ze vele in brand schoten. Dat kosten verschillende slachtoffers waaronder de vrouw van Fabus bleef in de kelder dood en een van Susteren. Bij tant Trienke bleef en geëvacueerde  dood, een vader van 7 kinderen. Op de markt bleef Bel v/d Beek ( bakker ) uit Herkenbos met haar man en schoonvader dood. Drikus op ’t Veld (wal) werd eerst dood geschoten en daarna is ’t lijk nog verbrand. Direct daarna regende ’t granaten. Emma Eggels en Bet Beckers (koster). Emma was op slag dood en Bet heeft nog vijf dagen geleefd. Van toen af aan zijn er verschrikkelijk veel granaten op ’t dorp gevallen., soms een half tot drie kwartier toe. Een keer hebben we geteld op 5 minuten tijd 72 ze waren niet meer bij te houden. ’s Maandags zijn we naar Frans op ’t Veld zijn kelder verhuisd (achter de schuur) want Posterholt was onderhand bevrijd en hoefden we niet meer bang te zijn voor de groene. ( In de kelder hebben ze verschillende keer de Mis gelezen en communie uitgerijkt. ’t Kon wel in de tijd de catekombe zijn)  Onderhand zijn er nog verschillende doden gebleven o.a. Jo Meijer(achter de brug), Deur van der Beek(prins), Deur Potting en verschillende vreemden. Th. Smitz ( zadelmaker) is op paarlo doodgeschoten en daarna is zijn lijk nog verbrand. Fam. Croonenberg is in Posterholt met evacueren op een mijn gevaren. Hij zelf bleef dood en Martien gewond, doch die komt binnenkort weer uit ’t ziekenhuis. De brug hebben ze ook kapot geschoten met  granaten en daarna hebben de Duitsers ze nog 2x laten springen ze ligt ook ratikaal  in ’t water. Vastenaovondzondag om half twaalf hebben ze ook de kerk laten springen. Dat gaf ook een geweldige slag. Zoo hebben we we vijf weken steeds in de kelder geleefd dat je soms nog geen uur boven kon blijven. Dat valt niet mee. Maar we zijn maar blij dat we hier gebleven zijn want mensen die weg geweest zijn hebben niets meer. Wij hebben nog 5 koeien 1 paard(merrie), 1 veulen, 3 runden en nog een paar varkens overgehouden. De schuur heeft een zes voltreffers gekregen en ’t huis 2. Maar we hebben ’t weer zoover opgeknapt dat we er ij kunnen wonen. 1 Maart kwam de bevrijding. Een roode kruis wagen kwamen voorop, de Duitsers waren al wegen is niets meer gevochten. Nu zal ik hier maar mee uitscheiden en zal ik nog even schrijven wie zo al gestorven is. 1 Kind van Mulders (Rentelaars) is in September alm dood gebleven met de bommen. Hennes Tegels, Juffrouw Biermans, Vrouw v/d Beek (bakker) , Antoon Briels, Vrouw Smitz (Leenkes Han) P. Maassen (Bongerdstr.) Cornelis Cuypers (Kerkstr.) Jozef Maassen (Vin) Vrouw Croonenberg (naast ons) . Verder is Andries Schönwetter rech op een mijn gelopen en is 2de Paasdag met militaire eer begraven. Hij was bij de O.D. Vrijdag zijn nog 2 jongens van Piet Reinders dood gebleven met een mijn en een zwaargewond.  Palmen zou in Beesel dood zijn gebleven en Lieske Rademakers in Sittard. Dan si Joosten nog dood gebleven met een handgranaat bij de bevrijding. Dat is zoowat ’t oorlogsnieuws uit Vlodrop. Ik zou wel een heel schrift vol kunnen schrijven, maar zoo gauw je thuis komt zullen we wel alles vertellen. Nu iets over Azenray. Daar is ’t een treurige boel. Alles geëvacueerd . Oom Driekus zit al van November in Woepertaal, daar hebben we nog niets van gehoord. Alleen Tante Marie, Grit en de kinderen Toon en harie zijn thuis anders is alles weg.